رهبری مشارکتی سبکی از رهبری است که در آن، همهی اعضای سازمان در تصمیمگیریها با یکدیگر همکاری میکنند. این سبک رهبری به عنوان رهبری دموکراتیک نیز شناخته میشود؛ زیرا همهی افراد به مشارکت تشویق میشوند.
این سبک از رهبری اغلب مراحل زیر را دنبال میکند:
بحث گروهی: به طور معمول، رهبری وجود دارد که بر روند این بحث نظارت میکند و بحث را درمورد موضوعی خاص یا تصمیمی که باید گرفته شود، تسهیل میکند؛
ارائهی اطلاعات: رهبر تمام اطلاعات موردنیاز برای تصمیم گیری را با کل گروه به اشتراک میگذارد؛
به اشتراک گذاشتن ایدهها: در گروه ایدههایی درمورد نحوهی حل مشکل به اشتراک گذاشته میشود؛
پردازش اطلاعات و ایدهها: رهبر اطلاعات و ایدههای گروه را خلاصه و جمعبندی میکند؛
تصمیمگیری: گروه بر اساس اطلاعات و ایدههای ارائهشده، بهترین تصمیم را میگیرد؛
اجرای تصمیمات: همهی اعضای سازمان تصمیمهای گرفتهشده را اجرا میکنند.
فرایند تصمیمگیری در این سبک از رهبری میتواند به شکلهای مختلفی انجام شود، اما عنصر کلیدی آن نظرات جمعی همهی اعضای سازمان است. این سبک رهبری در سازمانها یا شرکتها با نقشهایی که به مدیریت و نظارت اندکی نیازمندند، مانند دانشگاهها، شرکتهای فناوری یا شرکتهای ساختمانی موفقتر عمل میکند؛ با این حال، این نوع رهبری میتواند با سطوح مختلف مالکیت گروهی برای برآوردهکردن نیازهای هر سازمانی اِعمال شود.
چهار نوع رهبری مشارکتی وجود دارد که عبارتاند از: توافقی، گروهی، دموکراتیک، خودکامه
توافقی
در رهبری مشارکتی توافقی، رهبر قدرت بیشتری نسبت به سایر اعضای گروه ندارد و منحصرا به تسهیل گری میپردازند. همهی اعضای سازمان باید برای رسیدن به یک تصمیم موافقت کنند؛ به این معنا که ممکن است هدف یا تصمیم تا زمانی که همهی اعضا به توافق برسند، اصلاح شود.
گروهی
در رهبری مشارکتی گروهی، همهی مسئولیتها به طور مساوی بر عهدهی اعضای گروه است. رهبر به تسهیل کمک خواهد کرد، اما همهی اعضای گروه مسئول فرایند و نتیجهی حاصلشده هستند. اکثریت گروه باید برای ادامهی تصمیمگیری موافقت کنند.
دموکراتیک
در رهبری مشارکتی دموکراتیک، رهبر قدرت بیشتری نسبت به کل گروه دارد. ایدهها و پیشنهادها را گروه ارائه میکند و ممکن است درمورد نتیجه رأیگیری شود، اما در نهایت درمورد اقدامات لازم رهبر حرف آخر را میزند.
خودکامه
رهبری مشارکتی خودکامه مشابه رهبری مشارکتی دموکراتیک است، اما رهبر در این نوع رهبری قدرت بیشتری دارد و نظر او نسبت به ایدههای گروه در اولویت است.
